LIỆT MẶT (LIỆT DÂY THẦN KINH SỐ VII NGOẠI BIÊN, LIỆT BELL)

Bệnh viện Trường Đại học Y Khoa Vinh

11.04.2026

1. Liệt mặt là gì?

Liệt mặt hay còn gọi là liệt dây thần kinh số 7, liệt Bell, là tình trạng một bên mặt bị yếu hoặc liệt, do dây thần kinh điều khiển cơ mặt bị tổn thương.

Thường xảy ra đột ngột
Đa số có thể hồi phục hoàn toàn
Một số trường hợp để lại di chứng nếu điều trị muộn hoặc sai cách
Liệt hai bên rất hiếm gặp (chỉ khoảng 0,3–2%)

2. Biểu hiện của liệt mặt

Dây thần kinh mặt không chỉ chi phối các cơ vận động vùng mặt hàm, mà còn chi phối các cơ hoạt động không tự chủ bên trong của tuyến lệ, tuyến dưới hàm, cảm giác đến một phần của tai và vị giác cho 2/3 phía trước của lưỡi. Vì vậy, khi bị liệt mặt, tất cả các bộ phận liên quan đến các sợi thần kinh này đều bị ảnh hưởng và có thể xuất hiện các dấu hiệu bao gồm:

🔹 Biểu hiện ở mặt:

Méo miệng, lệch mặt
Không nhắm kín mắt, không nháy mắt được
Khó cười, khó nói, khó ăn nhai
Chảy nước dãi

🔹 Biểu hiện kèm theo:

Khô mắt, dễ kích ứng mắt
Đau vùng tai, thái dương, góc hàm
Tê nhẹ vùng mặt
Thay đổi vị giác
Nhạy cảm với âm thanh

🔹 Trường hợp đặc biệt: Nếu do virus (Herpes): đau dữ dội, có thể nổi mụn nước trong tai, miệng → Có thể tiến triển thành hội chứng Ramsay-Hunt (cần điều trị sớm)

Hình ảnh triệu chứng của Liệt mặt

3. Phương pháp điều trị liệt mặt

Các mục tiêu chính của việc điều trị liệt mặt là:

Tăng tốc độ phục hồi, giúp phục hồi hoàn toàn
Ngăn ngừa các biến chứng giác mạc và các di chứng khác
Ức chế sự nhân lên của virus

Tuỳ vào mức độ bệnh và nguyên nhân gây bệnh mà bác sĩ có thể chỉ định một hoặc kết hợp nhiều phương pháp điều trị cho bệnh nhân.

Các phương pháp thường được sử dụng trong điều trị bao gồm:

Dùng thuốc: Corticosteroid trong vòng 72 giờ kể từ khi bắt đầu các triệu chứng của liệt mặt trong vòng 10 ngày.
Điều trị bằng Y học cổ truyền: Hiện nay phương pháp điều trị này đang là sự lựa chọn tối ưu cho đa số các bệnh nhân được chẩn đoán liệt mặt, đặc biệt là liệt mặt do lạnh.
Vật lý trị liệu: Trị liệu bằng các phương pháp phù hợp vùng mặt giúp mau phục hồi.
Bảo vệ mắt: Một trong những vấn đề lớn nhất của liệt mặt là các tổn thương ở mắt do mắt nhắm không kín và phản xạ nhắm mắt chậm. Do đó, người bệnh cần bảo vệ và chăm sóc kỹ lưỡng cho mắt nhằm tránh các biến chứng có thể dẫn đến suy giảm chức năng mắt. Người bệnh nên bảo vệ giác mạc khỏi bị mất nước, khô hoặc trầy xước bằng thuốc mỡ tra mắt ban ngày và ban đêm theo chỉ định của bác sĩ. Đồng thời, người bệnh cần thường xuyên đeo kính khi ra ngoài trời để bảo vệ mắt khỏi các tác nhân gây hại như nắng, gió và khói bụi.

4. Các di chứng của liệt mặt

Nếu chủ quan hoặc điều trị sai cách, người bệnh có thể gặp: