Viêm gan B và C: Tầm soát sớm để ngăn ngừa xơ gan, ung thư gan

Viêm gan vi rút, đặc biệt là viêm gan do vi rút viêm gan B (HBV), vi rút viêm gan C (HCV), là nguyên nhân hàng đầu gây xơ gan, suy gan và ung thư biểu mô tế bào gan tại Việt Nam. Điều đáng lo ngại là bệnh thường diễn tiến âm thầm, nhiều người không có triệu chứng trong nhiều năm và chỉ phát hiện khi gan đã tổn thương nặng.
Theo TS.BS Ngô Trí Hiệp, Khoa Nội Tổng hợp – Truyền nhiễm: 
“Phần lớn người nhiễm viêm gan B hoặc C không có triệu chứng trong nhiều năm. Vì vậy, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi gan đã tổn thương đáng kể. Chủ động xét nghiệm giúp phát hiện sớm, điều trị kịp thời và giảm nguy cơ xơ gan, ung thư gan”.
Ở giai đoạn đầu, người nhiễm HBV và HCV vẫn có thể khỏe mạnh và sinh hoạt bình thường. Khi xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi kéo dài, chán ăn, đau tức hạ sườn phải, vàng da, vàng mắt hoặc bụng to, phù chân thì đó có thể là dấu hiệu bệnh gan đã tiến triển và cần được khám ngay.
Phát hiện sớm mang lại nhiều lợi ích:
• Điều trị kịp thời, nâng cao hiệu quả điều trị.
• Làm chậm hoặc ngăn ngừa tiến triển thành xơ gan.
• Giảm nguy cơ ung thư gan.
• Hạn chế lây truyền, đặc biệt từ mẹ sang con khi được phát hiện và quản lý trong thai kỳ.
• Cải thiện chất lượng cuộc sống và kéo dài tuổi thọ.
Những người nên chủ động xét nghiệm viêm gan B và C:
- Người trưởng thành chưa từng xét nghiệm viêm gan B hoặc C.
- Phụ nữ mang thai hoặc chuẩn bị mang thai.
- Người có người thân, sống cùng nhà hoặc có bạn tình mắc viêm gan B.
- Người từng truyền máu, phẫu thuật, xăm hình, xỏ khuyên hoặc thực hiện thủ thuật xâm lấn.
- Người mắc bệnh gan (men gan tăng, gan nhiễm mỡ, bệnh gan mạn tính).
- Người nhiễm HIV, đái tháo đường, ghép tạng hoặc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch.
- Người chạy thận nhân tạo, nhân viên y tế và các đối tượng có nguy cơ phơi nhiễm.
- Nam quan hệ tình dục đồng giới và người sử dụng ma túy.
Quy trình khám, xét nghiệm và đánh giá viêm gan B và C 
Khi đến khám, bác sĩ sẽ thực hiện các bước sau:
1. Khám lâm sàng
Bác sĩ khai thác tiền sử bệnh, tiền sử gia đình, các yếu tố nguy cơ lây nhiễm, triệu chứng hiện tại và khám đánh giá tình trạng gan.
2. Xét nghiệm
Đối với viêm gan B, bác sĩ có thể chỉ định:
• HBsAg: Xác định có đang nhiễm HBV hay không.
• Anti-HBs: Đánh giá khả năng miễn dịch sau tiêm vắc xin hoặc sau khi khỏi bệnh.
• Anti-HBc: Xác định đã từng Bị nhiễm HBV.
• HBeAg, Anti-HBe, HBV DNA: Đánh giá mức độ hoạt động của vi rút và hỗ trợ chỉ định điều trị khi cần.
Đối với viêm gan C:
• Anti-HCV: phát hiện người có kháng thể kháng viêm gan C; nếu dương tính cần làm HCV RNA để xác định còn nhiễm virus hay không.
• HCV RNA: Xác định vi rút còn hoạt động để quyết định điều trị.
Ngoài ra, người bệnh có thể được chỉ định xét nghiệm men gan, chức năng gan, chức năng thận và các xét nghiệm cần thiết khác.
3. Đánh giá tổn thương gan
Tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định:
• Siêu âm gan.
• Đo độ đàn hồi gan (FibroScan).
• Các chỉ số đánh giá xơ hóa gan khi cần.
4. Tư vấn điều trị và theo dõi
Không phải tất cả người nhiễm viêm gan B đều cần dùng thuốc ngay. Bác sĩ sẽ căn cứ vào tải lượng vi rút, men gan, mức độ xơ hóa gan và các yếu tố nguy cơ để quyết định điều trị.
Đối với viêm gan C, hiện nay trên 95% người bệnh có thể được điều trị khỏi bằng thuốc kháng virus tác dụng trực tiếp (DAAs) nếu được chẩn đoán và điều trị đúng phác đồ.
Sau điều trị, người bệnh cần tái khám định kỳ để theo dõi chức năng gan, đánh giá hiệu quả điều trị và tầm soát xơ gan, ung thư gan.
Để giảm nguy cơ mắc viêm gan B và C, mỗi người nên:
• Tiêm vắc xin phòng viêm gan B đầy đủ.
• Không dùng chung kim tiêm, dao cạo hoặc bàn chải đánh răng.
• Quan hệ tình dục an toàn.
• Thực hiện các thủ thuật y tế tại cơ sở đảm bảo vô khuẩn.
• Hạn chế rượu bia và duy trì lối sống lành mạnh.
• Khám sức khỏe, xét nghiệm viêm gan định kỳ khi có yếu tố nguy cơ.
Hưởng ứng Ngày Viêm gan Thế giới 28/7, mỗi người hãy bắt đầu bằng một việc đơn giản: chủ động xét nghiệm viêm gan B và C. Phát hiện sớm giúp điều trị hiệu quả, phòng ngừa xơ gan và ung thư gan, góp phần bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng.
Bệnh viện Trường Đại học Y khoa Vinh đồng hành cùng người dân trong phát hiện sớm, theo dõi và quản lý hiệu quả bệnh viêm gan virus, góp phần bảo vệ sức khỏe lá gan cho mỗi gia đình và cộng đồng.
🌿 Thông điệp Ngày Viêm gan Thế giới 28/7
✅ Viêm gan B có vắc xin phòng bệnh hiệu quả.
✅ Viêm gan C hiện chưa có vắc xin phòng bệnh, nhưng có thể điều trị khỏi nếu được phát hiện sớm.
✅ Người nhiễm viêm gan B nếu được theo dõi và điều trị đúng sẽ vẫn có thể sống khỏe mạnh lâu dài.