Sặc sữa ở trẻ: Nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết, cách xử trí và phòng ngừa cha mẹ cần biết

Sặc sữa là một trong những tình huống thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong giai đoạn sơ sinh và những tháng đầu đời. Nếu không được phát hiện và xử trí đúng cách, sặc sữa có thể gây tắc đường thở, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, thậm chí đe dọa tính mạng của trẻ. Vì vậy, cha mẹ và người chăm sóc cần nhận biết sớm các dấu hiệu và biết cách xử trí đúng khi trẻ bị sặc sữa.  
Nguyên nhân trẻ bị sặc sữa  
Sặc sữa có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân trong quá trình bú hoặc ăn, bao gồm:  
• Bú hoặc ăn sai tư thế.  
• Bú quá nhanh hoặc bú quá no.  
• Bú khi đang khóc hoặc đang ho.  
• Sữa mẹ xuống quá nhiều khiến trẻ nuốt không kịp.  
• Núm ti bình có lỗ quá lớn làm sữa chảy quá nhanh.  
• Trẻ sinh non, phản xạ bú – nuốt chưa hoàn thiện.  
• Dị tật vùng miệng – họng như sứt môi, hở hàm ếch...  
Dấu hiệu nhận biết trẻ bị sặc sữa  
Cha mẹ cần đặc biệt lưu ý khi trẻ có một hoặc nhiều dấu hiệu sau:  
• Ho sặc sụa.  
• Sữa trào ra miệng hoặc mũi.  
• Khó thở, tím môi hoặc tím mặt.  
• Lịm đi, có thể ngừng thở.  
Việc nhận biết sớm các dấu hiệu này sẽ giúp trẻ được xử trí kịp thời, hạn chế nguy cơ biến chứng.  
Cách xử trí khi trẻ bị sặc sữa  
Tùy theo tình trạng của trẻ, cha mẹ cần xử trí phù hợp.  
* Trường hợp trẻ vẫn còn ho được  
Đây là dấu hiệu cho thấy đường thở chưa bị tắc hoàn toàn. Hãy:  
• Nghiêng đầu trẻ sang một bên.  
• Lau sạch sữa ở miệng và mũi.  
• Khuyến khích trẻ tiếp tục ho để tống sữa ra ngoài.  
* Trường hợp trẻ không ho được nhưng còn tỉnh  
Đường thở có thể đã bị tắc nhiều hơn. Cần:  
• Thực hiện 5 lần vỗ lưng.  
• Tiếp tục 5 lần ấn ngực.  
• Lặp lại chu kỳ này cho đến khi trẻ thở lại hoặc có nhân viên y tế tiếp nhận.  
* Trường hợp trẻ bất tỉnh  
Đây là tình trạng cấp cứu cần xử trí ngay.  
• Gọi cấp cứu ngay lập tức.  
• Nếu đã được đào tạo hồi sức tim phổi (CPR), tiến hành hồi sức tim phổi cho trẻ trong khi chờ nhân viên y tế.  
Cách phòng ngừa sặc sữa ở trẻ  
Để giảm nguy cơ sặc sữa, cha mẹ nên:  
• Cho trẻ bú đúng tư thế, đầu cao hơn thân.  
• Chọn núm ti phù hợp với độ tuổi và lực bú của trẻ.  
• Không ép trẻ bú quá no.  
• Bế vác vai và vỗ ợ hơi cho trẻ từ 15–20 phút sau mỗi cữ bú.  
• Chia nhỏ cữ bú nếu cần.  
Cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu trẻ có một trong các biểu hiện sau:  
• Tím tái.  
• Ngừng thở.  
• Lơ mơ.  
• Sau khi bị sặc vẫn còn khó thở.  
Việc đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời giúp bác sĩ đánh giá tình trạng đường thở và xử trí các biến chứng nếu có.  

ThS.BS. Phan Nguyễn Hồng Minh – Khoa Nhi