Nhọt và áp xe da: Nhận biết, xử trí đúng cách và phòng ngừa biến chứng

Giáo dục sức khỏe về bệnh nhọt và áp xe giúp người bệnh chủ động nhận biết, điều trị đúng cách và ngăn ngừa các biến chứng nhiễm trùng nguy hiểm. Nhọt và áp xe là các ổ mủ khu trú dưới da do vi khuẩn (chủ yếu là tụ cầu vàng Staphylococcus aureus) gây ra khi chúng xâm nhập qua nang lông hoặc các vết trầy xước. Nếu xử lý sai cách tại nhà, bệnh có thể lan rộng thành viêm mô tế bào, nhọt cụm nguy hiểm hoặc dẫn đến nhiễm trùng huyết đe dọa tính mạng. 
1. Phân biệt nhọt và áp xe da
   • Nhọt: Nhiễm trùng cấp tính khu trú ở nang lông rồi lan ra xung quanh. Ban đầu là cục sưng đỏ, đau cứng, sau vài ngày sẽ hóa mủ và tạo ngòi. 
   • Áp xe: Ổ mủ hình thành sâu trong mô da hoặc các cơ quan. Tổn thương là một khối sưng lớn, mềm, lùng nhùng, gây đau nhức dữ dội kèm theo vùng da xung quanh nóng đỏ. 
2. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ
   • Vi khuẩn: Tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus) là tác nhân phổ biến nhất.
  • Vết thương da: Trầy xước, côn trùng cắn, hoặc thói quen cạo râu/nhổ lông không an toàn.
  • Bít tắc tuyến bã: Tuyến mồ hôi hoặc tuyến bã nhờn bị tắc nghẽn, đặc biệt ở vùng nách, mông, bẹn.
  • Cơ địa nhạy cảm: Người bị tiểu đường, suy giảm miễn dịch, suy dinh dưỡng hoặc vệ sinh cá nhân kém. 
3. Hướng dẫn chăm sóc và điều trị đúng cách
  3.1. Xử trí tại nhà đối với tổn thương nhỏ
   • Chườm ấm: Dùng khăn sạch ngâm nước ấm đắp lên vùng tổn thương 10-15 phút, ngày 3-4 lần để giảm sưng và kích thích gom mủ.
   • Giữ vệ sinh: Rửa vùng da bị bệnh bằng xà phòng sát khuẩn nhẹ nhàng, tránh chà xát mạnh làm vỡ mủ.
   • Tuyệt đối không tự ý nặn: Không được tự ý chích, nặn hoặc dùng kim châm khi mụn chưa chín vì sẽ đẩy vi khuẩn vào sâu trong máu. 
  3.2. Can thiệp y tế đối với ổ áp xe lớn
   • Rạch dẫn lưu mủ (I&D): Bác sĩ sẽ tiến hành tiểu phẫu rạch ổ áp xe để tháo sạch mủ y tế một cách an toàn.
   • Dùng thuốc theo toa: Sử dụng thuốc kháng sinh (uống hoặc bôi) kết hợp thuốc giảm đau, hạ sốt theo chỉ định của bác sĩ để triệt tiêu nhiễm trùng. 
4. Khi nào cần đến gặp bác sĩ ngay?
   • Nhọt mọc thành chùm (nhọt cụm) kèm theo sốt cao, ớn lạnh.
   • Xuất hiện mụn nhọt ở các vùng nguy hiểm như "vùng tam giác" trên mặt (quanh mũi, miệng).
   • Vệt đỏ lan rộng ra xung quanh ổ áp xe, vùng da tổn thương ngày càng sưng to và đau nhức dữ dội.
   • Ổ mủ không tự vỡ hoặc không có dấu hiệu thuyên giảm sau hơn 2 tuần.
5. Biện pháp phòng ngừa tái phát
   • Vệ sinh thân thể: Tắm rửa hàng ngày bằng xà phòng sát khuẩn, đặc biệt là sau khi vận động ra nhiều mồ hôi.
   • Bảo vệ da: Hạn chế mặc quần áo quá chật gây ma sát; sát trùng ngay các vết trầy xước nhỏ trên da.
   • Không dùng chung đồ: Tránh chia sẻ khăn tắm, quần áo hoặc dao cạo râu với người khác để ngăn ngừa lây nhiễm tụ cầu.
    • Kiểm soát bệnh nền. 

 Khoa Nhi