SỎI KẸT NIỆU ĐẠO

BSCK1. Nguyễn Viết Tuấn

1. ĐẠI CƯƠNG:

1.1. Khái niệm

- Phần lớn sỏi niệu đạo là từ bàng quang và đường tiết niệu trên chạy xuống rồi kẹt lại ở niệu đạo.

- Sỏi niệu đạo thường gặp ở nam giới, các vị trí thường gặp: xoang tuyến tiền liệt, hố thuyền niệu đạo ..

1.2. Nguyên nhân

- Sỏi có thể hình thành tại niệu đạo do túi thừa ở gốc dương vật

- Do hẹp niệu đạo

2. ĐÁNH GIÁ BỆNH NHÂN;

1.3. Bệnh sử

- Tiểu khó →Bí tiểu.

- Tiểu ngắt quãng.

- Tiểu máu.

1.4. Khám lâm sàng

- Tiểu khó, gắt , tiểu máu → Bí tiểu.

- Cầu bàng quang (+), đau tức hạ vị.

- Có thể nhìn hoặc sờ thấy viên sỏi ở miệng sáo hoặc niệu đạo dương vật.

- Dấu chạm sỏi (+) khi thăm khám bằng Beniqué.

1.5. Cận lâm sàng

- Huyết đồ, sinh hóa, CRP

- Tổng phân tích nước tiểu

- Cặn Addis

- Cấy nước tiểu

- Siêu âm bụng - hệ niệu

- Chụp XQ KUB, UIV, UCR, CT-Scanner

- Nội soi niệu đạo.

3. CHẨN ĐOÁN

3.1 Chẩn đoán xác định

- Sờ thấy sỏi kẹt ở niệu đạo dương vật.

- Thăm khám bằng thông kim loại có thể có dấu hiệu chạm sỏi.

- Phát hiện sỏi cản quang ở niệu đạo trên các xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh.

3.2 Chẩn đoán phân biệt

- Sỏi bàng quang.

- Bướu: tuyến tiền liệt, bàng quang.

- Dị vật niệu đạo, hẹp niệu đạo.

3.3 Chẩn đoán biến chứng : gặp trong BN đến muộn

1. Biến chứng nhiễm trùng : xì dò niệu đạo, abces tầng sinh môn, hoại tử Fournier

* Lâm sàng : sốt cao lạnh run, sưng tấy vùng tầng sinh môn tiểu đục

* CLS : + BC máu tăng cao, CRP tăng

+ Hiện diện BC, HC trong nước tiểu.

+ Cấy nước tiểu (+)

+ Siêu âm, CT : abces tầng sinh môn.

1. Suy thận

- Lâm sàng : thiệu niệu hoặc vô niệu, phù , mệt ,khó thở

- CLS : urê/máu , crê/máu, kali máu tăng.

4. ĐIỀU TRỊ

4.1 Mục đích điều trị

- Lấy sạch sỏi.

- Giải quyết tình trạng nhiễm trùng.

- Hạn chế tối đa thương tổn niệu đạo (đề phòng hẹp niệu đạo muộn).

4.2 Nguyên tắc điều trị

- Lấy sạch sỏi bằng phương pháp ít xâm lấn.

- Điều trị nguyên nhân gây sỏi.

- Phòng ngừa hẹp niệu đạo muộn.

4.3 Điều trị cụ thể

- Nếu sỏi kẹt lại niệu đạo gây bí tiểu thì phải mổ cấp cứu

- Nếu sỏi ở hố thuyền : xẻ phía bụng lỗ sáo lấy sỏi trực tiếp.

- Sỏi từ gốc dương vật trở lên thì đẩy sỏi vào trong loàng bàng quang dưới áp lực nước , rồi tán sỏi trong bàng quang.

- Đối với sỏi hình thành do nguyên nhân tại chỗ ( hẹp, dò, dị vật,túi thừa ) cần

xử trí nguyên nhân và đồng thời lấy sỏi.

5. THEO DÕI TÁI KHÁM

5 .1 Tiêu chuẩn nhập viện: sỏi niệu đạo cần nhập viện.

5.2 Theo dõi

- Diễn tiến của bệnh.

- Tình trạng đường tiểu dưới.

5 .3 Tiêu chuẩn xuất viện

- Giải quyết được tình trạng bế tắc do sỏi, nhiễm trùng.

- Cải thiện chức năng đi tiểu.

5.4 Tái khám

- Tái khám sau 01-04 tuần.

- Hướng dẫn phòng ngừa tái phát sỏi,hẹp niệu đạo.

6. TÀI LIỆU THAM KHẢO:

1/ Phẫu thuật ít Xm hại trong tiết niệu học - TĐHYD TPHCM - Nổ Xuất Bản Y Học 2006 2/ Bệnh học tiết niệu -hội tiết niệu thận học Việt Nam- nh xuất bản Y Học 2007 3/ Campbell Walsh Urology Ninth Edition. - Section XI- chapter 42 - 44,pp 291 -317 3/ European Association of Urology (EAU) - Guidelines 2013. Urolithiasis ,pp 985 -1083 5/ Smith's General Urology 15th - 2007 chapter 17, pp 291 – 317