Mộng thịt ở mắt: Nhận biết sớm – điều trị đúng để bảo vệ thị lực

1. Mộng thịt là gì?

Mộng thịt (Pterygium) là tình trạng tăng sinh bất thường của mô xơ mạch dưới kết mạc nhãn cầu, tạo thành một khối hình tam giác phát triển từ kết mạc vào giác mạc. Mộng thường có màu hồng nhạt hoặc hồng trắng, xuất hiện chủ yếu ở góc trong của mắt, đôi khi ở góc ngoài hoặc cả hai bên.

Bệnh tiến triển chậm nhưng có xu hướng lan dần vào giác mạc. Khi mộng phát triển lớn, người bệnh có thể cảm thấy cộm, đỏ mắt, chảy nước mắt, giảm thị lực hoặc gặp khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày.

2. Phân độ mộng thịt

Mộng thịt có nhiều cách phân độ như:

2.1. Theo mức độ tiên lượng:

- Loại mộng thịt tiến triển: đầu mộng có nhiều thẩm lậu hình răng cưa. Nếu thân mộng dày, có nhiều mạch máu thì khả năng tái phát nhiều.

- Loại mộng thịt xơ: đầu mộng tròn, trắng đặc, loại mộng này không tiến triển và ít tái phát sau mổ

2.2. Theo mức độ xâm lấn vào giác mạc: độ đối chiếu với trung tâm giác mạc:
- Độ I: < 2mm
- Độ II: từ 2-4mm
- Độ III: > 4mm

2.3. Theo giải phẫu: mộng được chia làm 4 độ dựa vào bán kính giác mạc:
- Độ I: đầu mộng phát triển quá rìa giác mạc;
- Độ II: đầu mộng chưa tới 1/2 bán kính giác mạc;
- Độ III: đầu mộng vượt quá 1/2 bán kính giác mạc
- Độ IV: đầu mộng tới và có thể đi quá trung tâm giác mạc.

2.4. Theo tổ chức Y tế thế giới (WHO) được chia thành 4 độ như sau:

• Độ 1: Mộng thịt lan đến rìa của giác mạc

• Độ 2: Mộng thịt vào đến điểm giữa của rìa giác mạc đến bờ đồng tử

• Độ 3: Mộng thịt xâm lấn đến bờ đồng tử

• Độ 4: Mộng thịt xâm lấn, bao phủ qua bờ đồng tử

Đây là phân độ thường được sử dụng trên lâm sàng.

3. Mộng thịt được chỉ định phẫu thuật trong các trường hợp nào?

• Mộng thịt lan đến giác mạc (Mộng thịt độ 2, 3, 4)

• Mộng thịt làm hạn chế vận động của mắt, gây đỏ mắt mạn tính, cảm giác có dị vật, và các vấn đề về thẩm mỹ.

• Đối với mộng thịt độ 1 cũng có chỉ định phẫu thuật khi gây kích thích, cộm mắt nhiều, đỏ mắt.

4. Điều trị

• Mộng thịt độ 1 có thể điều trị hỗ trợ bằng giữ vệ sinh mắt, nhỏ nước muối sinh lý NaCl 0.9%, nước mắt nhân tạo tuy nhiên KHÔNG làm giảm sự tiến triển hoặc gây thoái triển mộng thịt.

• PP phẫu thuật:

+ Cắt bỏ đơn thuần (không cấy ghép, hay còn gọi là củng mạc trần) thường hay gây tái phát

+ Phương pháp PT cắt mộng kết hợp ghép kết mạc tự thân: Hạn chế được nguy cơ tái phát.

• Phương pháp điều trị lý tưởng được khuyến cáo là phẫu thuật cắt mộng kết hợp ghép kết mạc tự thân (CAG). Đây cũng là phương pháp đang được sử dụng tại Bệnh viện Trường đại học Y khoa Vinh và đã mang lại kết quả tốt cho nhiều bệnh nhân sau phẫu thuật.

• Nên có chỉ định PT mộng sớm ở giai đoạn độ II để hạn chế tình trạng giảm thị lực sau phẫu thuật do mộng xâm lấn vào diện đồng tử sẽ gây nên sẹo giác mạc ở trung tâm ảnh hưởng đến thị lực và thẩm mỹ của bệnh nhân.

• Hãy đến ngay với các cơ sở, bệnh viện khám mắt uy tín khi có các dấu hiệu trên, để được tư vấn và điều trị.

Khi có các dấu hiệu như đỏ mắt kéo dài, cộm xốn, chảy nước mắt, cảm giác có dị vật hoặc phát hiện mô bất thường phát triển từ lòng trắng vào giác mạc, người bệnh nên đến các cơ sở chuyên khoa mắt uy tín để được khám, tư vấn và điều trị kịp thời.